برنامه تولید بهینه الگوی کشت مربوط به محصولات زراعی که مبتنی بر ماده ٣٣ قانون برنامه و ترویج کشاورزی تدوین و تعریف شده و در سال زراعی گذشته توسط معاونت زراعت جهت اجرا به استانهای مختلف ابلاغ گردیده و در حال اجراست. با ابلاغ وزیر وقت محترم وزارت جهادکشاورزی، مقرر شده است کلیه حمایت های نقدی و غیر نقدی از بهرهبرداران زراعی و باغی، چارچوب الگوی کشت ابلاغی صورت پذیرد.

اصل و مبنای متعالی الگوی کشت بر آب قابل برنامه ریز استوار است که انتظار میرود آمار به هنگام مکانی-زمانی آن توسط وزارت نیرو در اختیاروزارت جهادکشاورزی قرار گیرد تا بر اساس آن، الگوی کشت و تولید بهینه، تدوین شود. وقتی آمار آب قابل برنامهریزی وزارت نیرو مربوط به سال1358 (یعنی حدود ٢٠سال قبل) است و در طی این مدت، اتفاقات تلخ زیادی رخ داده، چگونه می توان الگوی کشت بهینه و ایدهآلی را اجرایی کرد. هرچند که دبیر خانه ستادی الگوی کشت، تلاش کرده است با اعمال ضرایبی، تدقیقی روی داده ها صورت دهد، اما حکمرانی آب، دچار تزلزل و فقدان بانک دادهای از وضعیت منابع آب در مقیاس مکانی- زمانی است که نتیجه آن فرونشست زمین، نقصان کیفی آب و خاک و به خطر افتادن اولویت های دسترسی به آب است .

حتی در سال جاری که کشور با شرایط انقباضی شدید آبی مواجه است، هنوز آمار متقنی از وضعیت آبی بخش کشاورزی ارائه نشده تا بر اساس آن، تصمیمات مقتضی برای مدیریت تولید و تأمین غذا، اتخاذگردد. نه وزارت نیرو و نه هیچ مجموعه ای، تولیدکننده آب نیستند، اما مسئولیت حکمرانی آب یعنی تأمین، تسهیم، تخصیص و توزیع و انتقال آب جزو وظایف ذاتی و حاکمیتی وزارت نیرو است و فرض عقلایی این است که وزارت نیرو بر اساس اولویت تخصیص آب یعنی شرب و خانگی، دام و طیور، حقابه های زیست محیطی، کشاورزی، صنایع و معادن و... اقدام به تسهیم و تخصیص آب نماید، لذا اگر چنین روالی بر حکمرانی آب، جاری می بود و تسلیم درخواست های  فراتر از توان منابع آبی نمی شد،قطعاً بخش کشاورزی متناسب با سهم آب تخصیصی، توسعه پیدا می کرد و هیچ فشار مازادی بر سایر مصارف و سایر اولویت ها، وارد نمی شد .

لازم به ذکر است معاونت آب و خاک همواره با اعتباراتی که در اختیار داشته به ایجاد سامانه های نوین آبیاری، تجهیز و نوسازی اراضی (خشکه زار و شالیزار)، ایجاد، بازسازی و نوسازی آب بندان، هوتک و استخرهای ذخیره آب، احداث شبکه فرعی آبیاری و زهکشی، احداث کانال عمومی آبیاری، انتقال آب با لوله، هوشمندسازی آبیاری و بازسازی و نوسازی قنوات پرداخته که کلیه این امور موجب کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری آب کشاورزی (در محصولات زراعی ٢١.٢ و در محصولات باغی به ٥٨.١ کیلوگرم بر مترمکعب) شده است.

اجرای الگوی کشت مستلزم تدارک الزاماتی است که در آن نیاز به تعامل کلیه دستگاه های اجرائی دارد. قطعاً تعامل وزارت کشور ، نیرو و ... امکان اجرای الگوی کشت را فراهم خواهند نمود.

به استناد مکاتبات انجام گرفته از سوی مؤسسه تحقیقات آب و خاک کشور هندوانه از غالب محصولات زراعی و باغی آب کمتری نیاز دارد .

لینک روزنامه