افزایش آگاهی و درک منابع آب در راستای تحقق مشارکت مردمی در مدیریت حوضه آبخیز
رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان گفت:از مهمترین مزایای مشارکت عمومی در مدیریت حوضه آبخیز و طرحهای آبخیزداری، خصوصا در میان جوامع محلی، افزایش آگاهی و درک منابع آب، توانمندسازی جامعه و ترویج شیوه های مدیریت پایدارتر و موثرتر برای مدیریت منابع آب و حوضه آبریز است. عدم اعتماد مردمی، محدودیت منابع و تضاد منافع از مهمترین محدودیتهای مشارکت مردمی و جوامع محلی در طرحهای آبخیزداری و مدیریت حوضه آبریز است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان تات؛ هاشمی معتقد است، اهمیت آبخیزداری در ایران به عنوان یک کشور که با تنش آبی شدید مواجه است، بسیار حیاتی است و خشکسالیهای پیدرپی، تغییرات اقلیمی و برداشت بیش از ظرفیت منابع آب تجدیدپذیر، به بحران کمآبی در ایران دامن زده است. با این حال، میزان موفقیت این پروژهها تا حد زیادی به جلب اعتماد و مشارکت جوامع محلی بستگی دارد. مدیریت منابع آب حوضه ای فرآیند پیچیده و چند وجهی است که بسیاری از ذینفعان از جمله سازمان های دولتی، سازمان های غیردولتی و مردم را درگیر خود می کند. مشارکت عمومی جزء ضروری مدیریت مؤثر منابع آب حوضه است، زیرا ذینفعان را قادر میسازد تا در مورد مسائلی که بر آنها تأثیر میگذارد، نظرات و بازخورد ارائه کنند.
به گفته رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان از مهمترین مزایای مشارکت عمومی در مدیریت حوضه آبخیز و طرحهای آبخیزداری، خصوصا در میان جوامع محلی، افزایش آگاهی و درک منابع آب، توانمندسازی جامعه و ترویج شیوه های مدیریت پایدارتر و موثرتر برای مدیریت منابع آب و حوضه آبریز است. عدم اعتماد مردمی، محدودیت منابع و تضاد منافع از مهمترین محدودیتهای مشارکت مردمی و جوامع محلی در طرحهای آبخیزداری و مدیریت حوضه آبریز است.
هاشمی مشارکت مؤثر عمومی را مستلزم تعهد به شفافیت و پاسخگویی دانسته و معتقد است ذینفعان باید به اطلاعات دقیق و به موقع در مورد مسائل مدیریت آب دسترسی داشته باشند و تصمیمگیرندگان باید مایل به تعامل کافی با ذینفعان باشند. به ویژه تصمیمات مدیریت منابع آب و حوضه آبخیز اغلب شامل اطلاعات فنی و علمی پیچیده و نیز منافع و ارزش های رقابتی است که مشارکت مردمی را محدود میکند.
هاشمی مدیریت مواجهه با چالش ها را چنین بیان کرد: با وجود این چالش ها، مشارکت مردمی جزء ضروری مدیریت موثر منابع آب حوضه است. این مشارکت میتواند به ایجاد اعتماد و تفاهم در میان ذینفعان کمک کند، همکاری را ارتقا دهد و اطمینان حاصل کند که تصمیم گیران از نیازها و نگرانیهای همه کسانی که تحت تأثیر تصمیمات مدیریت آب قرار می گیرند، آگاه هستند. با همکاری یکدیگر، ذینفعان میتوانند با مدیریت پایدار و عادلانه منابع آب حوضه، به نفع نسلهای کنونی و آینده عمل کنند.
رئیس بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز توضیح داد: ایجاد اعتماد و روابط با جوامع محلی، ارائه برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی، مشارکت ذینفعان در فرآیندهای تصمیمگیری، و تسهیل ارتباطات و همکاری بین همه طرف های درگیر با موضوع، از مهمترین روشهای جلب مشارکت جوامع محلی در مدیریت حوضه آبخیز و اجرای طرحهای آبخیزداری هستند.
هاشمی در انتها افزود: انجام تحقیقات بیشتر توسط محققان بخش آب و محیطزیست و علوم اجتماعی و اقتصادی و نیز افزایش همکاری میان ذینفعان به منظور افزایش اثربخشی و پایداری پروژههای آبخیزداری در کشور، از مهمترین ملزومات ارتقای نقش مشارت مردمی در مدیریت پایدار و مؤثر حوضه های آبخیز محسوب میشوند.