بانک ژن گیاهی ملی ایران
گنجینهای که عطر و طعم گذشته را برای کشاورزی آینده حفظ میکند
رییس بانک ژن گیاهی ملی ایران گفت: بانک ژن فقط محل نگهداری نمونههای گیاهی نیست، بلکه گنجینهای از صفات و ژنهایی است که میتواند پشتوانه تولید غذای آینده و امنیت غذایی کشور باشد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت جهادکشاورزی، مسعود سلطانی نجفآبادی در جریان بازدید رایزنان اقتصادی وزارت امور خارجه از بانک ژن گیاهی ملی ایران، در توضیح اهمیت منابع ژنتیکی در تولید غذا اظهار داشت: بخش عمده غذای مورد نیاز بشر از تعداد محدودی از گونههای گیاهی تامین میشود و همین موضوع نشان میدهد که حفظ تنوع ژنتیکی گیاهان تا چه اندازه برای آینده کشاورزی اهمیت دارد.
وی افزود: در بانک ژن گیاهی ملی ایران حدود ۷۴ هزار نمونه ژنتیکی نگهداری میشود و بخشی از این نمونهها منشا بومی دارند و بخشی نیز طی سالیان طولانی وارد کشور شده و با شرایط اقلیمی و محیطی ایران سازگار شدهاند.
رییس بانک ژن گیاهی ملی ایران با بیان این که ارزش این نمونهها تنها به خود گیاه محدود نمیشود، ادامه داد: در هر یک از این نمونه ها ممکن است ژن یا صفت ارزشمندی وجود داشته باشد که امروز یا در ارقام تجاری استفاده میشود یا در آینده بتواند به حل یکی از مشکلات کشاورزی کمک کند.
وی گفت: در برخی نمونه های موجود در بانک ژن، ژن مقاومت به بیماری لکه برگی کاهو وجود دارد صفتی که میتواند برای شرکتهای بزرگ تولیدکننده ارقام گیاهی ارزش اقتصادی بالایی داشته باشد.
سلطانی نجفآبادی ادامه داد: این موضوع نشان میدهد منابع ژنتیکی تنها یک ذخیره علمی نیستند و میتوانند در آینده به یک ظرفیت اقتصادی و حتی تجاری تبدیل شوند.
وی اذعان داشت: شرکتهای بزرگ اصلاح نباتات در جهان به دنبال دسترسی به چنین صفاتی هستند تا آنها را در برنامههای اصلاحی خود به کار بگیرند.
رییس بانک ژن گیاهی ملی ایران به تنوع موجود در نمونههای خیار نیز اشاره کرد و گفت: در بانک ژن انواع خیارهای بومی و محلی نگهداری میشود که بسیاری از آنها برای مردم یادآور عطر و طعم خیارهای قدیمی هستند و این ویژگیهای شاید در بسیاری از ارقام تجاری امروزی کمتر دیده شوند.
وی افزود: همین ویژگیهای به ظاهر ساده از منظر ژنتیکی ارزشمند هستند و میتوانند در اصلاح ارقام جدید مورد استفاده قرار گیرند.
سلطانی نجفآبادی با اشاره به تغییر ذائقه بازارهای جهانی تصریح کرد: در سالهای اخیر گرایش به سمت محصولات سنتی و بومی و ویژگیهایی مانند عطر، طعم و کیفیتهای خاص افزایش یافته است و بانک ژن گیاهی ملی ایران میتواند در این زمینه نیز منبعی ارزشمند برای تولید ارقام جدید باشد.
وی یکی از مهمترین کارکردهای بانک ژن گیاهی ملی ایران را حفظ میراث ژنتیکی کشور دانست و گفت: بخش قابل توجهی از این ذخایر حاصل تلاش چندین دههای پژوهشگران و همکاران بانک ژن است که از دهه ۱۳۶۰ تاکنون نمونه های مختلف را از نقاط گوناگون کشور جمعآوری و حفاظت کردهاند.
رییس بانک ژن گیاهی ملی ایران ادامه داد: بسیاری از این نمونه ها ممکن است به دلیل توسعه شهرها، تغییر کاربری اراضی، ساخت وساز، تغییرات اقلیمی و سایر فعالیتهای انسانی دیگر در طبیعت وجود نداشته باشند، از این رو اگر این منابع در بانک ژن حفظ نشده باشند، ممکن است برای همیشه از دست بروند.
وی امنیت غذایی را دومین محور مهم و کارکرد بانک ژن گیاهی ملی ایران دانست و گفت: مواد ژنتیکی موجود در بانک ژن، ماده خام مورد نیاز برای تولید ارقام گیاهی آینده هستند و در محصولاتی همچون گندم، حبوبات، دانههای روغنی، سبزیها، صیفیجات و گیاهان علوفهای میتوانند مورد استفاده قرار گیرند.