به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، حسن وحید معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در نهمین همایش ملی مرتعداری کشور با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و مشارکت مردمی، مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز را راهی مؤثر برای عبور از بحران‌های زیست‌محیطی کشور دانست.

وی ضمن قدردانی از رئیس دانشگاه و استادان شرکت‌کننده، گفت: بهره‌گیری از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، نقشی کلیدی در حل چالش‌های پیش‌روی منابع طبیعی کشور دارد.

وحید با اشاره به اینکه ۸۳ درصد از وسعت کشور را منابع طبیعی تشکیل می‌دهد، افزود: اگر مدیریت علمی و جامع در حوزه‌های آبخیز مورد توجه قرار گیرد، می‌توان از بسیاری از بحران‌های زیست‌محیطی عبور کرد. احیای مراتع و اجرای طرح‌های آبخیزداری نقشی اساسی در حفظ آب، خاک و تعادل اکولوژیک کشور دارند.

معاون آبخیزداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به اهداف برنامه هفتم پیشرفت، خاطرنشان کرد: در این برنامه، احیای ۲۰ میلیون هکتار از مراتع کشور و افزایش ۲۰ درصدی ضریب حفاظت پیش‌بینی شده است که تحقق این اهداف بدون هم‌افزایی نهادها و مشارکت واقعی مردم و بهره‌برداران ممکن نخواهد بود.

وی همچنین بر نقش تشکل‌های مردمی و سامان‌های عرفی در مدیریت پایدار مراتع تأکید کرد و گفت: اگر بهره‌برداران و دامداران در تصمیم‌گیری‌ها سهیم شوند و به عنوان واحدهای اقتصادی و اجتماعی به رسمیت شناخته شوند، حفاظت از منابع طبیعی به‌صورت مؤثر، پویا و پایدار انجام می‌شود.

وحید در پایان با ابراز امیدواری نسبت به آینده منابع طبیعی کشور اظهار کرد: با همگرایی دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و تشکل‌های مردمی، می‌توان آینده‌ای روشن و پایدار برای منابع طبیعی ایران رقم زد.

ارتقای بهره‌وری و ارزش مراتع، اولویت سازمان منابع طبیعی

مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در نهمین همایش ملی مرتعداران کشور، با تأکید بر اهمیت مراتع به‌عنوان بزرگ‌ترین زیست‌بوم طبیعی ایران، گفت: ارتقای بهره‌وری و افزایش ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی مراتع از اولویت‌های اصلی سازمان منابع طبیعی است.

در این همایش تخصصی، دکتر حسین‌پور، مدیرکل دفتر امور مراتع با اشاره به نقش حیاتی مراتع در معیشت مردم و پایداری اکولوژیکی کشور گفت: مراتع ایران نه تنها منبع تأمین غذای دام، بلکه دارای ظرفیت‌های گسترده اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی‌اند که باید با رویکردی علمی و مشارکتی مدیریت شوند.

وی با اشاره به طرح‌های در حال اجرا در این حوزه افزود: سامانه‌های مدیریت مرتع و طرح‌های مرزبندی مراتع در سراسر کشور در حال توسعه هستند تا بهره‌برداری بهینه و حفاظت پایدار با مشارکت مردم و بخش خصوصی تحقق یابد.

حسین‌پور با تأکید بر ضرورت تنوع‌بخشی به کارکردهای مراتع خاطرنشان کرد: مراتع صرفاً چراگاه دام نیستند؛ ظرفیت‌هایی چون گردشگری طبیعی، تولید گیاهان دارویی و خدمات اکوسیستمی وجود دارد که باید به‌صورت هوشمندانه مدیریت شوند تا هم بهره‌برداران و هم محیط‌زیست از آن منتفع شوند.

مدیرکل دفتر امور مراتع همچنین تصریح کرد: تا زمانی که ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی مراتع در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور لحاظ نشود، تحقق مدیریت پایدار آن‌ها دشوار خواهد بود.

وی در پایان با اشاره به برخی چالش‌های ساختاری در سازمان منابع طبیعی، بر ضرورت اصلاح سیاست‌ها، ارتقای امنیت شغلی بهره‌برداران و تقویت همکاری میان دانشگاه‌ها، پژوهشگران و جامعه محلی تأکید کرد و گفت: هم‌افزایی میان این بخش‌ها می‌تواند آینده‌ای پایدار و پرارزش برای مراتع کشور رقم بزند.

دکتر نوری: توانمندسازی جوامع محلی محور برنامه‌های منابع طبیعی است

مدیرکل آبخیزداری و حفاظت خاک سازمان منابع طبیعی در همایش ملی مرتعداری ایران تأکید کرد که توانمندسازی جوامع محلی و مدیریت جامع اکوسیستم‌ها، ستون فقرات برنامه‌های سازمان و کلید موفقیت پروژه‌های آبخیزداری و حفاظت خاک در کشور است.

حمید نوری با اشاره به اهمیت رویکرد جامع و مشارکتی در سطح محلی و ملی گفت: موفقیت پروژه‌های آبخیزداری و حفاظت خاک در ایران نتیجه اجرای تفکر مدیریت جامع و مشارکتی است که همه ذینفعان را در فرآیند تصمیم‌گیری سهیم می‌کند.

وی به چالش تغییر اقلیم و نیاز به سازگاری با آن نیز اشاره کرد و افزود: اکوسیستم‌های تخریب‌شده نیازمند برنامه‌ریزی مرحله‌ای و بازگشت‌پذیر هستند و احیای سریع و یکباره ممکن نیست.

نوری با بیان نقش فعال ایران در کنوانسیون مقابله با تغییر اقلیم و تدوین شاخص‌های نوآورانه مانند «تخریب صفر» و «احیای اکوسیستم‌ها»، بر اهمیت ترکیب دانش بومی با فناوری نوین و رویکرد سیستمی در مدیریت منابع طبیعی تأکید کرد.

وی سخنان خود را با یادآوری اهمیت کنشگری فعال در حفاظت از منابع طبیعی به پایان رساند و گفت: حفظ سرزمین و منابع طبیعی شرط اساسی موفقیت کشور و پاسداشت ارزش‌های ملی است.

هم‌افزایی دانشگاه، تحقیقات و مردم؛ کلید پایداری سرزمین

مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در بخش پایانی اولین روز همایش ملی مرتعداران، هم‌افزایی میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، سازمان منابع طبیعی و بهره‌برداران را شرط اصلی پایداری سرزمین دانست و بر ضرورت مدیریت علمی و مشارکتی منابع طبیعی تأکید کرد.

ترحم بهزاد با قدردانی از همراهی مدیران و پیشکسوتان عرصه منابع طبیعی گفت: مدیریت منابع طبیعی تنها جنبه فنی ندارد بلکه ابعادی فرهنگی و اجتماعی دارد که همه آن‌ها باید مورد توجه قرار گیرند.

وی با اشاره به کاهش ۴۰ درصدی بارندگی‌ها و تداوم چالش‌های اقلیمی تا سال ۲۰۵۰ بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی افزود: باید از امروز برای ۲۵ سال آینده برنامه‌ریزی کنیم و مدیریت منابع طبیعی را با شرایط جدید اقلیمی سازگار سازیم.

مدیرکل دفتر آموزش و ترویج سازمان منابع طبیعی، محدودیت منابع مالی در حوزه مراتع را یادآور شد و گفت: از ابتدای انقلاب تاکنون تنها حدود ۶۷۵ میلیارد تومان در این بخش هزینه شده است. با چنین محدودیتی، تنها راهکار مدیریت علمی، مشارکتی و استفاده از ظرفیت مردم است.

بهزاد پیوند میان دانش و اجرا را لازمه موفقیت در مدیریت منابع طبیعی دانست و تصریح کرد: اگر یافته‌های علمی به عرصه‌های اجرایی منتقل نشوند، پژوهش‌ها بی‌نتیجه خواهند ماند و هماهنگی میان دانشگاه‌ها، سازمان و بهره‌برداران ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

وی با اشاره به آموزش بیش از ۱۶۷ هزار نفر روز از جوامع محلی در سال 1404 تاکنون افزود: توانمندسازی مردم و جلب مشارکت آن‌ها اساس موفقیت طرح‌های منابع طبیعی است و بدون حضور مردم، هیچ برنامه‌ای به سرانجام نمی‌رسد.

بهزاد در پایان از برنامه‌های سازمان برای ایجاد پایگاه جامع دانش منابع طبیعی، تشکیل کمیته راهبری مشترک با دانشگاه‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نو و هوش مصنوعی خبر داد و تأکید کرد: زمان مدیریت سنتی گذشته است و باید با دانش و فناوری نو از سرزمین و آینده خود حفاظت کنیم.