به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی‌ وزارت جهادکشاورزی، کامران پورمقدم در جریان بازدید خبرنگاران از جنگل‌های سوزنی برگ منطقه هفت دغنان رضوان شهر در استان گیلان که قرار است زیر پوشش طرح جنگلداری نوین قرار بگیرد، در پاسخ به پرسش خبرنگار ما درباره مبنای انتخاب ۲۸ حوزه آبخیز برای اجرای این طرح اظهار داشت: اولویت‌های احیایی و حفاظتی، ضرورت اقدام فوری برای صیانت از عرصه‌های جنگلی و ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده در تبصره‌های یک و دو ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، از مهمترین معیارهای انتخاب این حوزه‌ها بوده است.

وی افزود: مناطقی که با مسایلی نظیر قاچاق چوب، قطع درختان، تغییر کاربری و تجاوز و تصرف عرصه‌های منابع طبیعی روبرو هستند، در اولویت اجرای طرح جنگلداری نوین قرار گرفته‌اند.

پورمقدم در تشریح ضرورت اجرای این طرح تصریح کرد: اگرچه پیش از اجرای طرح جنگلداری نوین نیز نیروهای جنگلبان در عرصه‌های جنگلی حضور داشته و عملیات حفاظتی را انجام می‌دهند، اما حفاظت موثر و پایدار  تنها با فعالیت‌های حفاظتی امکان‌پذیر نیست و برای مدیریت همه‌جانبه عرصه، باید ابعاد مختلف یک حوزه آبخیز به صورت جامع مورد توجه قرار گیرد.

وی با تاکید بر این که طرح جنگلداری نوین هیچ رویکردی برای بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های طبیعی ندارد، گفت: یکی از چالش‌های اجتماعی اجرای این طرح، باقی ماندن ذهنیت عمومی نسبت به طرح‌های قدیمی جنگلداری است، طرح‌هایی که به طور عمده با عنوان طرح‌های بهره‌برداری چوب شناخته می‌شدند و رویکرد چوب‌محور داشتند.

معاون سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور ادامه داد: در ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های طبیعی ممنوع اعلام شده است و در طرح‌های جنگلداری نوین نیز تولید چوب هدف نیست.

وی اذعان داشت: ممکن است در برخی بخش‌های این طرح‌ها، بر اساس ضرورت‌های علمی و فنی، قطع تعدادی از درختان آفت‌زده یا اجرای عملیات پرورشی ضرورت داشته باشد، اما چنین اقداماتی با هدف تولید چوب انجام نمی‌شود و مبنای مدیریت نیز تولید چوب نخواهد بود.

پورمقدم درباره تفاوت شاخص‌های ارزیابی در جنگلداری نوین و کلاسیک توضیح داد: در جنگلداری کلاسیک، حتی در ارزیابی طرح‌ها، یکی از شاخص‌های اصلی میزان چوب تولیدشده در پایان دوره بود، اما در جنگلداری نوین، معیار موفقیت سلامت حوزه آبخیز است.

وی افزود: در این طرح‌ها وضعیت آفات و بیماری‌ها، شادابی و کیفیت و کمیت درختان بومی، وضعیت حیات وحش، خاک و مجموعه‌ای از شاخص‌های اکولوژیک مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و عملکرد طرح بر اساس میزان بهبود و حفظ سلامت اکوسیستم سنجیده خواهد شد.

پورمقدم با بیان این که جنگلداری نوین بر مبنای مدیریت حوزه‌ای انجام می‌شود، اظهار داشت: سطح حوزه‌های آبخیز جنگل‌های هیرکانی حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار هکتار است و در طرح‌های جدید، تمام ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و کارکردها و کاربری‌های موجود در حوزه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی اضافه کرد: در این چارچوب، ظرفیت‌های تفرجی و محصولات فرعی و غیرچوبی جنگل نیز مورد توجه قرار می‌گیرند و محصولاتی مانند قارچ، برگ درختان و سایر ظرفیت‌های اقتصادی غیرچوبی که می‌توانند بدون برداشت چوب، بخشی از کارکردهای اقتصادی جنگل را تامین کنند.

چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و تغییرات اقلیمی

پورمقدم در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران درباره چالش های اصلی طرح جنگلداری نوین اظهارداشت: مسایل اجتماعی یکی از چالش‌های اجرای طرح جنگلداری نوین است و تغییر نگاه جامعه نسبت به طرح‌های جنگلداری و فاصله گرفتن از ذهنیت طرح‌های بهره‌برداری چوبی، نیازمند اطلاع‌رسانی و تبیین رویکرد جدید می‌باشد.

وی تغییرات اقتصادی و افزایش قیمت نهاده‌ها را از دیگر چالش‌های اجرای طرح عنوان کرد و افزود: نوسانات اقتصادی می‌تواند بر اجرای طرح‌های جنگلداری نوین تاثیرگذار باشد.

معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین تغییرات اقلیمی را یکی از چالش‌های جدی جنگل‌های هیرکانی دانست و تصریح کرد: کاهش بارش و افزایش دما موجب تغییر شرایط اکوسیستم‌های جنگلی و افزایش ظرفیت زاد و ولد برخی آفات و بیماری‌ها می‌شود.

وی ادامه داد: در شرایط عادی، برخی آفات بخشی از اکوسیستم هستند، اما با تغییر شرایط اقلیمی، دوره فعالیت و تکثیر آنها افزایش می‌یابد و در نتیجه امکان طغیان آفات بیشتر می‌شود.

پورمقدم ادامه داد: اکنون نیز در سراسر جنگل‌های هیرکانی شاهد طغیان برخی آفات و بیماری‌ها هستیم که یکی از چالش‌های اساسی مدیریت جنگل محسوب می‌شود.

وی حریق‌های جنگلی را نیز از دیگر پیامدها و چالش‌های مرتبط با شرایط جدید اقلیمی عنوان کرد.

مطالعات آمایش سرزمینی مبنای اجرای طرح‌های جدید

معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به اقدامات انجام‌شده پس از توقف بهره‌برداری در جنگل‌های شمال کشور گفت: پس از توقف بهره‌برداری در چارچوب برنامه ششم توسعه، نخستین گام، انجام مطالعات پتانسیل‌یابی و آمایش سرزمینی در جنگل‌های هیرکانی بود.

وی افزود: این مطالعات در ۱۰۴ حوزه و در سطح حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار انجام شد و تمام کاربری‌ها و ظرفیت‌های موجود در جنگل‌های هیرکانی مورد بررسی قرار گرفت و نقشه‌های مربوط به این مطالعات تهیه شد.

پورمقدم خاطرنشان کرد: نتایج این مطالعات، مبنای تهیه و اجرای طرح‌های جنگلداری نوین قرار گرفته است و اکنون با تکمیل مطالعات و فراهم شدن مبنای سرزمینی در حوزه‌های مورد نظر، مرحله اجرایی این رویکرد جدید در قالب ۲۸ حوزه آبخیز آغاز شده است.