به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان شیلات ایران، در آستانه برگزاری اجلاس جهانی شیلات خرد و سنتی در مقر سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در رم، موضوع مدیریت پایدار منابع آبزی و نقش جوامع صیادی در آینده شیلات بار دیگر در کانون توجهات قرار گرفته است. طبق راهنماهای داوطلبانه فائو، تضمین پایداری شیلات در بستر امنیت غذایی، تنها با تصمیمات دولتی محقق نمی‌شود و مشارکت صیادان و جوامع ساحلی در این فرآیند، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

در ایران نیز صید خرد و سنتی، شاکله اصلی فعالیت‌های شیلاتی را تشکیل داده و بسیاری از خانوارها در سواحل شمالی و جنوبی کشور، به‌ویژه در استان‌های هرمزگان، سیستان و بلوچستان، بوشهر و خوزستان، مستقیماً به آن وابسته هستند.

مدیرکل دفتر امور صید و صیادی سازمان شیلات ایران با تصریح بر اهمیت این بخش عنوان کرد که صحبت از صید خرد و سنتی، در واقع صحبت از زندگی و معیشت بخش بزرگی از مردم ساحل‌نشین است. بنابراین، هر برنامه مدیریتی باید در کنار حفاظت از ذخایر، شرایط اقتصادی و اجتماعی صیادان را نیز به دقت لحاظ کند. هدف اصلی ما، حفظ منابع برای نسل‌های آینده و امکان کسب درآمد پایدار برای صیادان از طریق فعالیت‌های قانونی و مسئولانه است.

ظرفیت‌های تولیدی و شبکه اشتغال

براساس داده‌های بخش شیلات، روند صید آبزیان کشور با رشد قابل توجهی همراه بوده است. سهم عمده این تولید مربوط به آب‌های جنوبی است؛ به طوری که استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان، نقش پیشران را در تولید آبزیان ایفا کرده‌اند. این وضعیت گویای آن است که صید در جنوب کشور، تنها یک تولید ساده نیست، بلکه با شبکه گسترده‌ای از اشتغال، حمل‌ونقل، بازار فروش، صنایع فرآوری و معیشت خانوارهای ساحلی پیوند خورده است.

اصول کلیدی برای آینده صید در ایران

فریبرز رجایی با تأکید بر اینکه مدیریت منابع باید همزمان ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را در نظر بگیرد، مسیر آینده صید خرد و سنتی را بر اصول محوری استوار دانست. مدیریت علمی منابع نخستین اصل در این مسیر است که بر دسترسی به اطلاعات دقیق درباره میزان صید، تلاش صیادی، وضعیت ذخایر و تغییرات اقلیمی برای تصمیم‌گیری علمی تأکید دارد. در کنار آن، مشارکت واقعی صیادان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که تجربه نشان داده است با حضور تشکل‌های صیادی در تصمیم‌گیری‌ها و شفاف‌سازی دلایل سیاست‌های مدیریتی، همکاری جامعه صیادی برای حفاظت از ذخایر افزایش می‌یابد.

در نهایت، حمایت هدفمند از زنجیره ارزش سومین اصل در این رویکرد است که بر پایه آن، حمایت‌ها نباید تنها به تجهیزات محدود شود؛ بلکه بهبود شرایط نگهداری، آموزش، ارتقای ایمنی دریا، کاهش ضایعات و افزایش ارزش محصول بدون فشار مضاعف بر ذخایر، اولویت‌های اصلی سازمان شیلات به شمار می‌روند.

وی در پایان با تأکید بر استفاده از دانش بومی صیادان در کنار مطالعات علمی، حضور فعال ایران در مجامع بین‌المللی مانند اجلاس رم را فرصتی برای اشتراک‌گذاری تجربیات کشور در مدیریت صید و الگوبرداری از راهکارهای موفق جهانی دانست و خاطرنشان کرد که حفاظت از دریا و حمایت از جامعه صیادی، در نهایت یک هدف واحد و جدایی‌ناپذیر است.