لزوم مشارکت ذینفعان در کمیتههای مدیریت طرحهای کلان بخش کشاورزی
معاون وزیر و رئیس سازمان
تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بر اهمیت مشارکت ذینفعان در کمیتههای مدیریت طرحهای
کلان بخش کشاورزی تاکید کرد.
به گزارش پایگاه
اطلاعرسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان تحقیقات، دکتر
کامبیز بازرگان در بیست و نهمین جلسه کمیسیون هماهنگی تحقیقات سازمان که با هدف بررسی
شناسنامه سه طرح کلان در زمینه شورورزی، ارتقای کمی و کیفی طیور و تخممرغ و ارتقای
کمی و کیفی و بهرهوری تولید دانههای روغنی در کشور برگزار شد، از مسئلهمحوری به
عنوان شاخص اصلی در تعریف و ابلاغ عناوین طرحها نام برد و عناوین هر برنامه را پاسخگو
به یک مشکل در بخش کشاورزی خواند و اظهار داشت: مشارکت ذینفعان در کمیتههای مدیریت
طرح های کلان بسیار مهم و حایز اهمیت است.
وی با اذعان بر اهمیت
نقش و فعالیت مجریان طرحهای کلان در راستای رفع موانع تولیدات کشاورزی و تامین امنیت
غذایی پایدار کشور از تلاش آنان قدردانی و تاکید کرد: مجریان طرحهای کلان باید در
مدیریت طرحها از ظرفیت حداکثری نیروی انسانی متخصص درون و برون سازمانی استفاده کرده
و در تدوین برنامههای جامع و کاربردی و اثربخش با جدیت و تمرکز بیشتر تلاش کنند.
معاون وزیر در
سازمان تحقیقات کشاورزی، توجه به تمامی جوانب و نتیجه کامل و قابل نفوذ در طرحهای
کلان کشوری و مدل تحقیق برای توسعه با در نظر گرفتن تمامی ابعاد را مورد تاکید قرار
داد و افزود: مجریان طرحهای کلان در ارائه برنامهها بر کاهش سطح زیر کشت هدفمند،
افزایش تولید و مصرف بهینه آب به عنوان سرخط تولید محصولات کشاورزی پایدار اهتمام ورزند.
وی از بهرهگیری و حمایت
سازمان تحقیقات از تمامی ظرفیتهای تحقیقاتی بخش کشاورزی برای رفع چالشهای این بخش
در راستای تامین امنیت غذایی کشور خبر داد و تاکید کرد: مجریان طرحهای کلان باید برنامههای
تحقیقاتی خود را با در نظر گرفتن دسترسی آحاد مردم به محصول ارائه کنند.
دکتر ارژنگ جوادی معاون
پژوهش و فناوری سازمان نیز ضمن ارائه میزان پیشرفت تدوین طرحهای کلان با اذعان بر
احصای مسائل و چالشهای مهم بخش کشاورزی در طرحهای کلان کشوری بر جمعبندی و ارائه
اولویتهای این بخش بر اساس زمانبندی تاکید کرد.
در ادامه طراح کلان
و مجری طرح شورورزی در این جلسه با اشاره به این که هدف از طرح کلان، تعریف پروژههای
پژوهشی متعدد در ارتباط با یکدیگر است که طی آن کلیه افراد در رساندن نتایج و دستاوردهای
تحقیقات به دست ذینفعان نقش دارند، گفت: داشتن اهداف مشخص کاربردی، مسئلهمحور
بودن، اجرا با اشتراک مساعی نهادهای تحقیقاتی – دانشگاهی، داشتن حلقههای بهم پیوسته
از پژوهشهای فنی، اجتماعی، اقتصادی، ترویجی و مدیریتی، دارای قابلیت پاسخدهی به
سوالات مهم و تاثیرگذار و دارای مقیاس ملی و فراملی به عنوان مولفههای طرح کلان است.
دکتر فرهاد دهقانی افزود:
شورورزی عبارت است از بهرهبرداری اقتصادی و پایدار از محیطهای بسیار شور و هدف از
اجرای این طرح ارتقای جایگاه شورورزی در توسعه بخش کشاورزی و تامین نیازهای استراژیک
کشور است.
وی اهداف اختصاصی این
طرح را ارزیابی کیفی منابع آب و خاک شور و تغییرات آنها و تعیین تناسب اراضی، پهنهبندی
اکولوژیکی مناطق هدف برای اجرای سیستمهای شورورزی، ارزیابی جوامع هالوفیت بومی در
زیستگاه خود و ارزیابی گونههای هالوفیت خارجی احتمالی به منظور تعیین نیازهای اکولوژیکی
و مصارف احتمالی، تنوعبخشی به محصولات اقتصادی در شرایط بسیار شور؛ تکمیل زنجیره تولید
– مصرف محصولات امیدبخش، ارائه راهبردهای بهبود زنجیره ارزش پیشبران های توسعه کشت،
ارزیابیهای زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط با کشاورزی تلفیقی در شرایط بسیار
شور، ایجاد پایلوتهای مناسب در اقلیمهای مختلف کشور، ارائه بروندادهای مختلف به منظور
سیستم های شورورزی و همکاری در ایجاد شهرکهای دانش بنیان و توسعه شهرکهای شورورزی
خواند و گفت: طی ابلاغیه صادره از سوی ریاست وقت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
در سال 1397 و نظر به اهمیت توسعه کشت گیاهان شورزی و طرح برنامه ای برای آینده، کمیته
مدیریت طرح کلان مرکب از 7 نفر از اعضاء هیات علمی موسسه های تحقیقاتی سازمان تشکیل
و گزارش جامعی بهمراه برنامه های پیشنهادی با بهره گیری از توانمندی های داخلی و تجارب
سایر کشورها تدوین گردید.
دهقانی از تعداد
722 مورد پژوهش در عرصههای بهزراعی و بهنژادی گیاهان زراعی، گیاهان باغی، شیلات
و آبزیان، دام و طیور، مدیریت شوری و گیاهان شور زیست از ابتدای طرح تاکنون خبر داد
و گفت: کلیات طرح کلان شورورزی دارای 3 فاز عملیاتی به شرح فاز اول: شناسایی گونههای
مناسب (علفی، درختی، آبزی) شامل گونههای جدید و امیدبخش؛ شناسایی مناطق مستعد شورورزی؛
فاز دوم: شناسایی و ارزیابی و تعیین ارزش اقتصادی؛ سازگاری، زراعیسازی، مکانیزاسیون؛
انتخاب پایلوت در مناطق مستعد (تهیه هستههای اولیه نهادهها، اجرای سیستمهای شورورزی
در سطح پایلوت، انجام مطالعات زیست محیطی،
اقتصادی و اجتماعی، توسعه و تکمیل زنجیره ارزش) و فاز سوم: توسعه سیستمهای شورورزی
مناسب در منطقه (تامین و تولید نهادههای اولیه، آموزش و ترویج، واگذاری تسهیلات به
بخش خصوصی، مشارکت شرکتهای دانش بنیان) است.
وی از تنوعبخشی به
محصولات مناسب در محدودههای مختلف شوری، شامل معرفی 3 رقم کینوا دانهای و علوفهای؛
معرفی بک گونه ارزن پادزهری؛ دستیابی به پرووانانسهای پده متحمل به شوری (زراعت چوب)؛
ارتقای دو گونه مقدماتی به پیشرفته؛ ارتقای یک گونه پیشرفته به امیدبخش؛ تهیه اطلس
مناطق مستعد اجرای شورورزی در مرکز و جنوب کشور؛ معرفی روشهای بهزراعی به منظور سازگاری
فعالیتهای شورورزی با محیط زیست و افزایش ضریب مکانیزاسیون کشت گیاهان امیدبخش به
عنوان خروجیهای مورد انتظار در طرح کلان شورورزی نام برد.
در ادامه این نشست،
مجری طرح کلان فناوریهای توسعه بذور هیبرید سبزی و صیفی این طرح را در راستای اجرای
رویکرد سازمان مبنی بر انسجامبخشی به فعالیتهای تحقیقاتی در قالب طرحهای کلان و
با هدف بررسی همهجانبه مسائل و چالشهای جاری و ارائه راهکارهای قابل اجرا خواند و
با بیان این که در برنامه "تحول کشاورزی" سند ملی و راهبردی تحول امنیت غذایی
(1401-1410) خوداتکایی در تامین بذور سبزی و صیفی تا میزان 60 درصد (طی چهار سال پیش
رو) را مقرر داشته است اظهار داشت: استراتژی کلی برای توسعه ارقام سبزی و صیفی بر این
پایه استوار می باشد که موسسات تابعه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و دانشگاهها
به امر تولید لاین پرداخته و لاینهای امیدبخش با صفات مشخص و تثبیت شده را به منظور
تهیه و تولید ارقام هیبرید و تجارت بذر را به بخش خصوصی واگذار نمایند
دکتر سید باقر محمودی
افزود: در این رابطه مقرر شد که به منظور برنامهریزی دقیقتر و تعیین اولویت هاب پروژه
مرتبط با این طرح کلان، دفتر امور گلخانههای معاونت باغبانی پیشبینی میزان بذر مورد
نیاز گیاهان سبزی و صیفی طی 5 سال آینده را (به تفکیک گیاه) تهیه و به کمیته راهبری
طرح کلان ارسال کند.
وی از روند کند اصلاح
ارقام هیبرید سبزی و صیفی در موسسات تحقیقاتی و دانشگاهی/ تولید بذر هیبرید 4 گیاه
گلخانهای (خیار، گوجه فرنگی، فلفل و بادمجان) به میزان ناچیز (30 میلیون عدد) در قیاس
با میزان مورد نیاز (500میلیون عدد)/ مسئله فروش بذر و تولید داخل/ عدم وجود برنامه
اصلاح رقم گوجه فرنگی هیبرید در فضای باز مناسب کشت پائیزه جنوب کشور/ عدم وجود برنامه
اصلاح رقم پیاز هیبرید روز کوتاه مناسب مناطق جنوب کشور/ عدم تولید بذر انواع کلم توسط
شرکت های دارای مجوز/ عدم وجود برنامه اصلاح رقم انواع کلم در موسسات تحقیقاتی و دانشگاهی/
عدم تولید بذر گیاهان سبزی – دارویی(ترخون، مرزه، نعناع، ریحان و سیر) در نظام رسمی
تولید بذر بعنوان مهم ترین مسائل اساسی در حوزه تولید بذر سبزی و صیفی نام برد و ضمن
تشریح مهم ترین محدودیت های اصلاح ارقام بذر سبزی و صیفی به ارائه گزارش این طرح کلان
در طیف وسیعی از دستاوردها و نتایج پژوهش های انجام شده(با ترسیم جداول و نمودارهای
مختلف) و تعداد ارقام معرفی شده پرداخت.
مجری طرح کلان ارتقای
کمی و کیفی و بهرهوری تولید دانههای روغنی از دانههای روغنی بعنوان دومین ذخائر
غذایی جهان پس از غلات نام برد و اهداف اصلی این طرح کلان را هدفمندسازی برنامه های
پژوهشی با رویکرد پروژه های توسعه محور/ افزایش ارتباطات بین المللی برای ورود تکنولوژی
و ژرم پلاسم دانه های روغنی/ ارتقاء بهرهوری به منظور افزایش عملکرد و کاهش هزینهها/
هماهنگی میان موسسه های تحقیقاتی برای ایجاد انسجام، هم افزایی و حل مشکلات فنی تولید/
استفاده بیشتر از ظرفیت دانشگاهها و بخش خصوصی برای حل مشکلات تولید و افزایش ضریب نفوذ دانش فنی به بهرهبرداران
از طریق توسعه فعالیتهای آموزشی و ترویجی خواند.
دکتر ابوالفضل فرجی
در ادامه طی گزارشی به مهم ترین فعالیت های انجام شده طی دهه های گذشته در زمینه وضعیت
موجود و برنامه های توسعه کشت دانههای روغنی پرداخت و افزود: طرح خوداتکایی تولید
دانه های روغنی تاکنون فعلیت نیافته و دست یابی به این هدف صرفا" با بهرهگیری
از اصول کشاورزی دانش بنیان و انجام حمایت های همه جانبه فنی و بازرگانی امکانپذیر
است.
وی از سرمایهگذاری
در تحقیقات، افزایش ارتباطات بین المللی، توجه ویژه به مکانیزاسیون، تشویق و حمایت
از بخش خصوصی و تعاونی ها برای ورود موثر به این عرصه و خرید قراردادی ازکشاورزان بعنوان
دیگر راهکارهای ارائه شده در این زمینه نام برد.
مجری طرح کلان ارتقای
کمی و کیفی طیور و تخممرغ اهداف این طرح کلان را تامین پروتئین حیوانی مورد نیاز جامعه
در راستای تامین امنیت غذایی/ بهبود کیفیت تولیدات طیور/ افزایش بهره دری در صنعت پرورش
طیور و توسعه صادرات/ ارتقاء سطح دانش فنی تولیدکنندگان/ ساماندهی بازار و بکارگیری
سیاست های حمایتی/ استفاده بهینه از منابع خوراک طیور/ حفظ و حراست از ذخائر ژنتیکی
عنوان نمود.
دکتر سید عبداله حسینی
در این گزارش از اصلاح ساختار کسب و کار واحدهای پرورش طیور؛ توسعه صادرات بخش طیور؛
متناسب شدن نظام قیمت با هزینه تولید؛ ارتقاء سطح دانش تولیدکنندگان و انتقال دستاوردهای
تحقیقاتی به عرصه های تولید؛ کاهش تصدی گریها و حمایت از توسعه تشکل ها و توانمند نمودن
آن ها در جهت واگذاری تدریجی وظایف؛ توسعه نظام بیمه طیور از نظر کمی و کیفی در جهت
ارتقاء سطح امنیت سرمایه گذاری؛ خرید و ذخیره سازی محصولات در فصول تراکم تولید و انتقال
آن به مقاطع حداکثر مصرف با تامین منبع و امکانات لازم؛ انجام عملیات صادرات مازاد
محصول و واردات در مقاطع مورد نیاز؛ اصلاح شبکه توزیع گوشت مرغ و تخم مرغ و ایجاد بازارچههای
عرضه نظارت برعملکرد شبکه و تأمین به موقع و کافی خوراک طیور و جلوگیری از نوسانات
قیمتها در بازار به عنوان سیاستهای کلان و راهبردهای این طرح نام برد و در ادامه
به تفصیل به اولویتهای تحقیقاتی در زمینههای تغذیه، مدیریت پرورش، اصلاح نژاد، تولید
مثل، هوشمندسازی، فرآوری و بیوتکنولوژی، دامپزشکی، مسائل اجتماعی، اقتصادی و ترویجی پرداخت و فهرستی از پروژه ها و طرح های علمی – پژوهشی
انجام شده در این حوزه ها (منجمله پایان نامه های دانشجویی و طرح های تحقیقاتی سازمان)
را مورد اشاره قرار داد.
حسینی، کاهش واردات
260 تا 300 هزار قطعه اجداد در سال؛ تأمین 20درصد از نیاز تخم مرغ کشور با استفاده
از هیبریدهای بهره ور مرغ تخم گذار برای استفاده در شرایط نیمه صنعتی؛ ایجاد لاین بلدرچین،
اردک، غاز، بوقلمون، کبک و قرقاول جهت تنوع بخشی به محصولات طیوری بازار؛ جایگزینی
حداقل 10درصد ذرت و کنجاله سویا با استفاده از اقلام جایگزین؛ افزایش بهره وری به میزان
5درصد با شناخت احتیاجات غذایی سویه آرین، طیور بومی و سایر ماکیان و کاهش خوراک مصرفی
صنعت طیور گوشتی به میزان 600 هزار تن با توسعه زنجیره ها و ایجاد نظام درجه بندی در
واحدهای پرورش طیور و صنایع وابسته؛ کنترل و مدیریت صنعت طیور شامل مزارع پرورش اجداد،
مادر، گوشتی، تخمگذار، جوجه کشی ها، کارخانه های خوراک، کشتارگاه ها و صنایع وابسته
و استفاده از فناوری سیستم اطلاعات مکان مبنا و پایش و مدیریت داده های مرغداری های
کشور با هدف برنامه ریزی مدون تولید، توزیع و صادرات را خروجی های مورد انتظار در این طرح کلان کشوری خواند.
در این جلسه شناسنامه
طرح کلان شورورزی، طرح کلان فناوری های توسعه بذور هیبرید سبزی و صیفی، طرح کلان ارتقای
کمی و کیفی طیور و تخم مرغ و طرح کلان ارتقاء کمی و کیفی بهروری تولید دانه های روغنی
از سوی مجریان طرح ارائه شد و اعضای کمیسیون به بحث و تبادل نظر پیرامون موارد مطرح
شده پرداخته و به تفکیک مطالبی را بیان کردند.
گفتنی است؛ بیست و
نهمین جلسه کمیسیون هماهنگی تحقیقات سازمان با هدف بررسی شناسنامه سه طرح کلان در زمینه
شورورزی، ارتقای کمی و کیفی طیور و تخممرغ و ارتقای کمی و کیفی و بهرهوری تولید دانههای
روغنی در کشور با حضور دکتر کامبیز بازرگان معاون وزیر و رئیس سازمان، دکتر اسکندر
زند مشاور عالی وزیر، دکتر ارژنگ جوادی معاون پژوهش و فناوری سازمان، دکتر ولدان معاون
برنامهریزی و امور اقتصادی، دکتر محمودی معاون توسعه منابع و مدیریت، دکتر علی اکبر
مویدی معاون سازمان و رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، مدیران و روسای مراکز تحقیقاتی
و مجریان طرحهای کلان در سالن اندیشه برگزار شد.